محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1497
مرآة البلدان ( فارسى )
قشون ايطاليا با ارشدوك البرت سردار اطريش و شكست قشون ايطاليا . ليكن سردار اطريش ، بعد از اين فتح به واسطهء جنگى كه پروس در بوهم مىكند ، جرئت ورود به خاك ايطاليا را نمىنمايند . جنگ سخت ما بين عساكر پروس و اطريش در بوهم . مقتول شدن جمعيت زيادى از قشون اطريش به واسطهء تفنگ سوزنى جديدى كه عساكر پروس بدان مسلح و در استعمال آن مسلط بودند . فتح نمايان قشون پروس بعد از جنگ سخت در سادوا « 4 » . دراين جنگ ، از طرفين دويست هزار نفر مقتول مىشوند . قشون اطريش فرارا بهطرف وينه پايتخت مىرود . دراين بين ، به توسط اعليحضرت ناپلئون سيم امپراطور فرانسه ، ايالت ونيز را اطريش از خود مجزا نموده جزء دولت ايطاليا مىشناسد و دولت فرانسه ما بين دولتين پروس و اطريش ميانجى مىشود . حاصل اين جنگ اين شد كه دولت پروس ايالتين هلستن و اسلشويك را متصرف و مملكت هانور را نيز ضميمه نمود و اقتدار سابق دولت اطريش را در تمام ممالك آلمان پست نمود و كنفدراسيون شمالى [ را ] كه عبارت از ايالات و دول واقعه در آلمان باشد فى الحقيقه به رياست خود برقرار ساخت و از ايالات جنوبى خسارت كلى مطالبه نمود و دولت اطريش فى الواقع از ممالك وسيعهء آلمان خارج و غريب محسوب شد . دراين بين وباى سخت در بوهم و در مراوى « 5 » خاك اطريش بروز كرد و همين فقره سبب شد كه قشون پروس آنجاها را خالى نموده به اوطان خود مراجعت نمودند . اسراى جنگى كه دراين جنگ پروس از اطريش گرفته بود پنج هزار صاحب منصب و سى و پنج هزار تابين بود . پناه جستن پادشاه هانور به خاك اطريش . جمعيت ايطاليا بعد از الحاق ونيز و بعضى قطعات ديگر كه تازه از اطريش متصرف شده بودند دراين سال به پنجاه كرور رسيد . عدد قشونى كه پروس بهجهت جنگ با اطريش حاضر كرده بود ششصد و پنجاه هزار قشون نظامى و هفتاد و چهار هزار چريك و هزار عراده توپ متحرك اردوئى بود .
--> ( 4 ) - Sadova ( 5 ) - Moravie